تاریخ بروز رسانی: ماهانه (بروز رسانی بعدی؛ 31 مرداد 89)

26 تا 28 اردیبهشت 1389 تهران

آخرین مهلت ارسال چکیده مقاله: 1389/05/24
آخرین مهلت ارسال اصل مقاله: 1389/10/10

توجه:

بنا به درخواست مکرر پژوهشگران و علاقمندان به شرکت در کنفرانس، زمان نهایی ارسال چکیده مقالات تا تاریخ 31 شهریورماه 1389 تمدید گردید. سایت کنفرانس

برای اطلاعات بیشتر به لینک ذیل مراجعه کنید:

http://194.225.17.13/index.php?newlang=persian

تاریخ بروز رسانی: ماهانه (بروز رسانی بعدی؛ 31 مرداد 89)

سال سوم: مرداد 89

براي تعريف يك پژوهش آسيب‌پذيري در برابر مخاطرات طبيعي بايد چه مواردي را مشخص كرد؟

برای مطالعه مبسوط درباره پاسخ این سوال، به منبع ذیل مراجعه کنید:

قدیری، محمود؛ رابطه ساخت اجتماعی شهرها و میزان آسیب پذیری در برابر خطر زلزله؛ رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس، 1387. فصل دوم ...

خلاصه پاسخ بزودی در اینجا بیان می شود.

بنظر شما براي تعريف يك پژوهش آسيب‌پذيري در برابر مخاطرات طبيعي بايد چه مواردي را مشخص كرد؟

نقطه نظرات و سوالهاي خود را بپرسيد تا اين بحث را باز كنم.

موفق و پيروز باشيد

فراخوان چهارمين كنفرانس بين‌المللي مديريت جامع بحران در حوادث غيرمترقبه اعلام شد. علاقمندان جهت اطلاع و ارسال مقالات خود به نشاني ذيل مراجعه نمايند:

http://www.indm.org/Home/tabid/989/Default.aspx

با تشكر و آرزوي موفقيت

در اين شماره به اين سوال اساسي پرداخته مي‌شود كه ماهيت آسيب‌پذيري نسبت به مخاطرات طبيعي چيست؟ يا به بياني ديگر، آسيب‌پذيري داراي منشا طبيعي است يا انساني؟

در ارتباط با منشا آسيب‌پذيري و در واقع اينكه علت آسيب‌پذيري چيست ديدگاههاي مختلفي ارائه شده است كه هريك بر اساس مباني معرفت‌شناختي، روش‌شناختي و نيز حوزه و قلمرو پژوهشي خود، فهم و برداشت متفاوت و گاه متناقضي را از آسيب‌پذيري ارائه مي‌دهند و دلالت‌هاي متفاوتي را بر تحليل و كاهش آن دارند. ديدگاههاي مذكور را بطور كلي مي‌توان در سه دستة ذيل قرار داد:

^{۱- ديدگاه زيستي فيزيكي؛  ۲- ديدگاه ساخت اجتماعي و  ۳- ديدگاه تركيبي}

ديدگاههاي فوق، هريك مفهوم و تعريف متفاوتي از آسيب‌پذيري دارند و منشا و علت متفاوتي را نيز براي آن قائلند و لذا بر اساس علل متفاوت، راه‌حل‌هاي متفاوتي را نيز براي كاهش آسيب‌پذيري تجويز مي‌كنند. بطور مشخص‌تر، تحليل و تبيين آسيب‌پذيري از منظر هر يك از ديدگاهها و رويكردهاي مذكور، منجر به راه‌حل‌هاي مختلف و متفاوتي مي‌گردد و از اين رو آشنايي با ديدگاههاي مذكور و بررسي تطبيقي آنها و در نتيجه مشخص كردن نقاط ضعف و قوت آنها و بر اين اساس انتخاب ديدگاه مناسب براي هر تحليل مشخصي از آسيب‌پذيري ضروري است.

با توجه به اين مهم، در مطالب بعدي، بترتيب هر يك از ديدگاههاي فوق‌الذكر بطور خلاصه معرفي مي‌گردد و نقاط قوت و ضعف آن بيان مي‌شود و در نهايت با مقايسة تطبيقي آنها با توجه به روند شكل‌گيري و تكامل ديدگاههاي آسيب‌پذيري، ديدگاه كامل‌تر معرفي مي‌شود.

دوستان علاقمند براي اطلاع بيشتر مي‌توانند به مقالة نگارنده در سومين كنفرانس بين‌المللي مديريت جامع بحران بشرح ذيل مراجعه كنند:

لازم به ذكر است كه مقالة ديگري نيز با عنوان "تحليلي بر ديدگاههاي نظري آسيب‌پذيري در برابر مخاطرات طبيعي" توسط نگارنده در دست چاپ مي‌باشد كه بعد از چاپ، براي علاقمندان جهت مطالعه معرفي مي‌گردد.

با آرزوي جامعه و كشوري پايدار 

سال اول- شمارة چهارم-  اسفند۸۶: مطلب اول: ماهیت آسیب پذیری و بحران!!؟؟

مديريت جامع بحران (يا Integrated disaster management) مجموعة راهبردها، سياست‌ها و اقدامات هماهنگ و يكپارچه‌اي است كه بشكل فرايندي پويا، هدفمند و آينده‌نگر، ضمن برقراري هماهنگي و ارتباط نظام‌دار بين بخش‌ها و عناصر مختلف عمل‌كننده، مراحل مختلف بحران را نيز از پيشگيري تا بهبود و بازسازي پس از بحران در برمي‌گيرد. مديريت جامع بحران ضمن دربرگيري ابعاد، عوامل و عناصر مختلف درگير بصورتي يكپارچه و هماهنگ، صرفا معطوف به وقوع بحران و مديريت شرايط اضطراري نيست، بلكه پيشگيري از بحران نيز بطور جدي مورد نظر قرار مي‌گيرد.

    مديريت جامع بحران، با اتخاذ ويژگيهاي فوق و توجه جدي به امر پيشگيري و ايجاد ظرفيت‌هاي آمادگي و مقابله، پيوندي اساسي با توسعة پايدار اجتماعي- فضايي برقرار مي‌سازد. در اين مسير است كه آسيب‌پذيري نيز بعنوان تعيين‌كنندة اصلي بحران، در كانون توجه قرار مي‌گيرد و لذا فرايندهاي مختلف اجتماعي- فضايي شكل‌دهندة آسيب‌پذيري و بحران نيز بطور جدي مورد توجه قرار مي‌گيرد.

    در واقع و بطور خلاصه، مديريت جامع بحران را مي‌توان تغييري از تمركز بر خطر، بحران و مديريت شرايط اضطراي به سمت تمركز بر كاهش آسيب‌پذيري و افزايش ظرفيت‌هاي پيشگيري، مقابله و بهبويابي بطور همزمان دانست. در اين فرايند تغيير، ديگر تنها به خطر (طبيعي) و بحران حاصل توجه نمي‌شود بلكه به آسيب‌پذيري (انساني) و عملكرد جامعه نيز توجه مي‌شود. در واقع اين تعامل جامعه و طبيعت است كه آسيب‌پذيري و بحران را بوجود مي‌آورد. بنابراين مديريت بحران پيوندي پايدار با مديريت توسعه برقرار مي‌سازد. همسويي و رابطة متقابل توسعه و مديريت بحران نيز، هر دو را به سمت كاهش آسيب‌پذيري بعنوان عنصر كليدي نيل به توسعة پايدار و مديريت جامع بحران سوق مي‌دهد.

    مديريت جامع بحران فرايندي چند بخشي- چندرشته‌اي پيوسته و يكپارچه از برنامه‌ريزي و اجراي اقدامات است به منظور جلوگيري يا كاهش ريسك بحران، پيشگيري شدت يا عواقب بحران‌ها، آمادگي اضطراري، و پاسخگويي سريع و موثر به بحران‌ها و بهبود و احياي بعد از بحران.

سال اول- شمارة دوم-  دی ۸۶: مطلب اول: تفاوت مابين خطر، آسيب‌پذيري، ريسك و بحران!

سال اول- شمارة اول- آذر ۸۶: مطلب دوم: تعيين‌كنندة اصلي بحران!

آسيب‌پذيري حقيقتا تعيين‌كنندة اصلي بحران است!

هر ساله در نقاط مختلف دنيا از جمله ايران، بحران‌هاي طبيعي خسارتباري اتفاق مي‌افتند كه در وهلة اول علت آن را تنها به مخاطرات و مقاومت فيزيكي عناصر در معرض آن نسبت مي‌دهند. از اين رو، در اين رويكرد به آسيب‌پذيري و بحران، هشدار خطر و واكنش اضطراري براي كنترل و مديريت بحران مورد توجه اساسي قرار مي‌گيرد.

     در مقابل اين رويكرد خطر محور و متمركز بر عواقب و تاثيرات مخاطرات، سوال اينجاست كه علل بحران‌هاي طبيعي بطور مثال در شهرها چيست؟ چه چيزي خطر را، كه يقينا يك عامل طبيعي هست، به بحران وصل و تبديل مي‌كند؟ براي فهم بحران به چه عناصر و عواملي بايد توجه كرد؟ و بطور دقيق‌تر، تعيين‌كنندة اصلي بحران چيست؟

     در اين ارتباط، امروزه بحران‌هاي طبيعي رو تابعي از خطر و آسيب‌پذيري مي‌دونن: بحران = خطر x آسيب‌پذيري. و بر اساس نگرش‌هاي جديد، اين آسيب‌پذيري سيستم و واحد در معرض (وقوع خطر در وضعيتي آسيب‌پذير) هست كه خطر را به زيان و خسارت و بحران تبديل مي‌كند چراكه وقوع خطري مثل زلزله در وسط يك بيابان و يا در محله و شهري آسيب‌ناپذير، منجر به خسارت و بحران نمي‌گردد. پس عامل اصلي كه باعث شكل‌گيري بحران مي‌شود، آسيب‌پذيري يعني «شرايط و وضعيت سيستم واقع در معرض خطر» است. با اين توضيح مختصر مي‌توان نتيجه گرفت كه تعريف آسيب‌پذيري بعنوان «درجة زيان و خسارت»، تعريف، مفهومي محدود، فني و يك بعدي از آن مي‌باشد.

     بنابراين، با پذيرش تعيين‌كنندگي آسيب‌پذيري در شكل‌گيري بحران‌هاي طبيعي و خسارات جبران‌ناپذير، و نيز پذيرش اينكه برداشتي صرفا فني، خطر محور و مبتني بر عواقب و زيان‌هاي فيزيكي (مالي، جاني و ... ) از آسيب‌پذيري، تصور و برداشتي بسيار محدود و فاقد نتايج توسعه‌ آفرين و امنيت بخش مي‌باشد؛ ضرورت شناخت و فهم بهتر آسيب‌پذيري براي نيل به جامعه‌اي پايدار و سازگار با وقايع طبيعي بخوبي روشن و آشكار مي‌گردد.

     در واقع، به زعم اسميت (2000)، چالش دورة پساصنعتي، اتخاذ فرهنگي اساساً مبتني بر «زندگي با مخاطرات» است نه مبتني بر روبرو شدن با آنها به طريقي كاملا فيزيكي. لذا، با پيروي از اين تذكر ارزشمند، اين مجله در ادامه بر اين تلاش است كه فهم و شناختي انساني- محيطي را از آسيب‌پذيري ارائه دهد چرا كه آسيب‌پذيري پديده‌اي تنها انساني يا محيطي نيست بلكه نتيجة تعامل انسان و محيط مي‌باشد. بنابراين دستيابي به شناخت و فهمي درست از آسيب‌پذيري، با زمينه‌سازي كاهش آن و برقراري پيوند صحيح آن با توسعة پايدار و همه‌جانبه، نقشي اساسي را در كاهش، پيشگري و مديريت بحران ايفا مي‌نمايد. چراكه آسيب‌پذيري حقيقتا عنصر تعيين‌كنندة بحران مي‌باشد.